આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં આવેલા ઉછાળાને પગલે અમદાવાદ સહિત સમગ્ર ગુજરાતના વાહનચાલકો અને વેપારીઓમાં ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે. મધ્ય-પૂર્વના દેશોમાં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક તણાવ અને સપ્લાય ચેઈનમાં આવતી અડચણોને કારણે બેરલ દીઠ કિંમતોમાં સતત વધઘટ જોવા મળી રહી છે, જેની સીધી અસર હવે ભારતીય રિફાઈનરીઓ અને સ્થાનિક ઈંધણના ભાવ પર પડવાની શક્યતા છે.
છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી ગ્લોબલ માર્કેટમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં જે રીતે તેજી જોવા મળી છે, તેને જોતા સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર બોજ વધવાના ભણકારા વાગી રહ્યા છે. ગત સપ્તાહના અંતે બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં નોંધપાત્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો, જેની સીધી અસર ભારતીય રૂપિયાના મૂલ્ય અને આયાત ખર્ચ પર પડી છે. ગુજરાતના પેટ્રોલ પંપ સંચાલકો પણ હાલમાં મૂંઝવણમાં છે, કારણ કે ભાવમાં થતો ફેરફાર સીધો તેમના વેપાર અને ગ્રાહકોની ખરીદશક્તિ સાથે જોડાયેલો છે. અમદાવાદના રસ્તાઓ પર દોડતા હજારો વાહનો માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલનો ભાવ વધવો એટલે કે સીધી રીતે મોંઘવારીમાં વધારો થવો.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધવા પાછળનું મુખ્ય કારણ ઓપેક પ્લસ દેશો દ્વારા ઉત્પાદનમાં કરવામાં આવેલો કાપ છે. વિશ્વભરમાં ઈંધણની માંગ વધી રહી છે, પરંતુ તે મુજબ પુરવઠો પૂરતો ન હોવાથી ભાવમાં ભડકો થઈ રહ્યો છે. જ્યારે પણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડના ભાવમાં વધારો થાય છે, ત્યારે ભારતમાં ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) ઉપર ભાવ વધારવાનું દબાણ વધે છે. જોકે, સરકારી સૂત્રોનું માનીએ તો, હાલમાં સરકાર ગ્રાહકોને રાહત આપવા માટે ભાવ સ્થિર રાખવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, પરંતુ આ સ્થિતિ લાંબો સમય ટકી શકે તેમ નથી.
ગુજરાત જેવા ઔદ્યોગિક રાજ્ય માટે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ખૂબ જ મહત્વ ધરાવે છે. રાજ્યમાં હજારો નાની-મોટી ઈન્ડસ્ટ્રીઝ આવેલી છે, જે લોજિસ્ટિક્સ અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન માટે ડીઝલ પર નિર્ભર છે. જો ડીઝલના ભાવમાં વધારો થશે, તો માલસામાનના ભાડામાં પણ સીધો વધારો થશે. પરિણામે, શાકભાજીથી લઈને જીવન જરૂરિયાતની તમામ ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં વધારો થવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે. અમદાવાદના ટ્રાન્સપોર્ટરો જણાવી રહ્યા છે કે, જો ડીઝલના ભાવમાં સતત વધારો થતો રહેશે તો તેમની માટે વ્યવસાય ચલાવવો મુશ્કેલ બની જશે.
સામાન્ય રીતે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને ભારતીય ઈંધણના ભાવ વચ્ચે એક સીધો સંબંધ છે. જ્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ વધે છે, ત્યારે તેલ કંપનીઓ તેમના નુકસાનને ભરપાઈ કરવા માટે ભાવમાં સુધારો કરે છે. અમદાવાદના પેટ્રોલ પંપો પર હાલમાં ભાવ સ્થિર છે, પરંતુ ગ્રાહકોમાં એક પ્રકારની અનિશ્ચિતતા છે. લોકો સોશિયલ મીડિયા પર અને પેટ્રોલ પંપો પર ચર્ચાઓ કરી રહ્યા છે કે શું ફરી એકવાર પેટ્રોલ સો રૂપિયાને પાર કરી જશે? આ પ્રશ્ન અત્યારે દરેક વાહનચાલકના મનમાં છે.
સરકારી તંત્ર અને ઓઈલ કંપનીઓ હાલમાં આ પરિસ્થિતિ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહી છે. આર્થિક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, જો ભૌગોલિક તણાવ વધુ વધશે તો ક્રૂડના ભાવમાં હજુ પણ ઉછાળો આવી શકે છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે, તેથી રૂપિયાના મૂલ્યમાં થતી વધઘટ પણ ભાવ વધારાનું એક મોટું કારણ બની શકે છે. જ્યારે અમેરિકન ડોલર સામે રૂપિયો નબળો પડે છે, ત્યારે આયાત મોંઘી બને છે અને તેની અસર સીધી પેટ્રોલિયમ પેદાશોના ભાવ પર પડે છે.
અમદાવાદના ગૃહિણીઓ અને મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે આ સમાચાર ચિંતાજનક છે. બજેટમાં પહેલેથી જ મોંઘવારીનો માર સહન કરી રહેલા લોકો માટે પેટ્રોલ-ડીઝલના વધતા ભાવ એક વધારાનો બોજ સાબિત થઈ શકે છે. ખાસ કરીને જે લોકો દરરોજ નોકરી-ધંધા માટે લાંબુ અંતર કાપે છે, તેમના ખિસ્સા પર આની સીધી અસર પડશે. સ્થાનિક બજારોમાં પણ વેપારીઓ એવી આશંકા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે કે જો ઈંધણ મોંઘું થશે તો ગ્રાહકોની ખરીદીમાં ઘટાડો આવશે, કારણ કે લોકો જીવન જરૂરિયાતની વસ્તુઓ પાછળ વધુ ખર્ચ કરશે અને બિન-જરૂરી ખર્ચ ઘટાડી દેશે.
સરકાર પાસે હાલમાં બે વિકલ્પો છે: કાં તો એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો કરીને ગ્રાહકોને રાહત આપવી, અથવા તો ભાવ વધારાનો બોજ જનતા પર નાખવો. અગાઉના સમયમાં જ્યારે પણ ભાવ વધ્યા છે, ત્યારે સરકારે ટેક્સમાં ઘટાડો કરીને પ્રજાને રાહત આપી છે. પરંતુ આ વખતે રાજકોષીય ખાધ અને અન્ય આર્થિક પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખતા સરકાર શું નિર્ણય લેશે તે જોવું રહ્યું. નાણામંત્રીના નિવેદનો પર પણ સૌની નજર છે, કારણ કે લોકો આશા રાખી રહ્યા છે કે સરકાર કોઈને કોઈ રીતે આ ભાવ વધારાને કાબૂમાં રાખશે.
સ્થાનિક સ્તરે પેટ્રોલ પંપ માલિકોનું કહેવું છે કે, તેમને કંપનીઓ તરફથી કોઈ ખાસ સંકેત મળ્યા નથી, પરંતુ બજારના ટ્રેન્ડને જોતા લાગે છે કે આવનારા દિવસોમાં ભાવમાં ફેરફાર થઈ શકે છે. વેપારીઓ માલસામાનના ભાડામાં વધારાની શક્યતાઓને જોતા અત્યારથી જ સાવધ બની ગયા છે. અમદાવાદમાં લોજિસ્ટિક્સ બિઝનેસ સાથે જોડાયેલા લોકોનું કહેવું છે કે, જો ડીઝલના ભાવમાં પાંચ-દસ રૂપિયાનો પણ વધારો થાય તો સમગ્ર સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ શકે છે.
આગામી દિવસોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ સ્થિર થાય છે કે કેમ તે જોવું ખૂબ જ મહત્વનું છે. જો વૈશ્વિક તણાવ ઓછો થશે તો ભાવમાં રાહત મળી શકે છે, પરંતુ હાલના સંજોગોમાં તે મુશ્કેલ લાગે છે. ગુજરાતના વાહનચાલકોએ હવે ઈંધણના ભાવમાં થતી કોઈપણ હિલચાલ પર ધ્યાન રાખવું પડશે. અમદાવાદ જેવા મોટા શહેરોમાં ટ્રાફિક અને વાહનોની સંખ્યા જોતા, પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધારાની અસર ખૂબ જ વ્યાપક અને ઝડપી હશે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ માત્ર એક ટૂંકા ગાળાની અસર નથી, પરંતુ લાંબા ગાળા માટે ભારતની અર્થવ્યવસ્થા પર આની ઊંડી અસર પડી શકે છે. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં થતો વધારો માત્ર પેટ્રોલ અને ડીઝલ સુધી સીમિત નથી રહેતો, પરંતુ તે ટ્રાન્સપોર્ટેશન, મેન્યુફેક્ચરિંગ અને સર્વિસ સેક્ટર સુધી ફેલાય છે. આમ, સમગ્ર અર્થતંત્રમાં મોંઘવારીનું ચક્ર ફરી શકે છે. આગામી સમયમાં જો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સપ્લાયમાં સુધારો નહીં આવે, તો ગ્રાહકોએ વધુ કિંમત ચૂકવવા માટે તૈયાર રહેવું પડશે.
અંતમાં, આ સ્થિતિમાં સરકારની ભૂમિકા નિર્ણાયક બની રહેશે. શું સરકાર ટેક્સમાં રાહત આપીને જનતાને બચાવશે કે પછી આ બોજ સહન કરવો પડશે, તે આવનારા થોડા અઠવાડિયામાં સ્પષ્ટ થઈ જશે. ગુજરાતના નાગરિકો માટે અત્યારે રાહ જોવી અને જોવું એ જ એકમાત્ર રસ્તો છે. ઈંધણના ભાવમાં થતા ફેરફારની સીધી અસર તમારા રસોડાથી લઈને તમારા વાહનના ટાંકી સુધી પડશે, તેથી આર્થિક રીતે સાવધ રહેવું અત્યારે દરેક માટે જરૂરી છે. અમદાવાદના રસ્તાઓ પર ફરી એકવાર પેટ્રોલના ભાવ વધશે કે ઘટશે, તે હવે ગ્લોબલ માર્કેટના વલણો પર નિર્ભર છે.
written by www.afoxtv.com
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો