સ્પેનિશ ફૂટબોલ જાયન્ટ Real Madrid અને તેમના હરીફો વચ્ચેની મેચનો રોમાંચ અત્યારે અમદાવાદના સ્પોર્ટ્સ કાફેથી લઈને સોશિયલ મીડિયાના ટાઈમલાઈન સુધી છવાયેલો છે. યુરોપિયન ફૂટબોલની આ સીઝન જ્યારે તેના ચરમસીમા પર છે, ત્યારે ગુજરાતના યુવાનોમાં "Real Madrid vs" સર્ચ ટર્મ ટોપ ટ્રેન્ડમાં હોવું એ માત્ર રમત પ્રત્યેનો પ્રેમ નથી, પણ રાજ્યમાં બદલાતા ખેલકૂદના વાતાવરણનો પુરાવો છે.
ગાંધીનગરના સચિવાલયના ગલિયારામાં અત્યારે નવી સ્પોર્ટ્સ પોલિસી અને ફૂટબોલ એકેડેમીઓના પ્રોજેક્ટ્સ પર ફાઈલો દોડી રહી છે. ગુજરાત સરકાર હવે માત્ર ક્રિકેટ કે કબડ્ડી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાને બદલે ફૂટબોલ જેવા ગ્લોબલ સ્પોર્ટ્સમાં રાજ્યના યુવાનોને પ્લેટફોર્મ આપવા મથામણ કરી રહી છે. રમતગમત મંત્રીના કાર્યાલયના સૂત્રો મુજબ, આગામી પાંચ વર્ષમાં રાજ્યના મોટા શહેરોમાં પબ્લિક-પ્રાઇવેટ પાર્ટનરશિપ (PPP) ધોરણે વર્લ્ડ ક્લાસ ફૂટબોલ ટર્ફ બનાવવાની યોજના છે.
અમદાવાદના એસ.જી. હાઈવે પર આવેલા ફૂટબોલ ટર્ફ રાત્રે બે-બે વાગ્યા સુધી હાઉસફુલ જોવા મળે છે. અડધી રાત્રે જ્યારે Real Madrid ની મેચ લાઈવ હોય, ત્યારે આ ટર્ફ પર રમતા યુવાનોના ટી-શર્ટ પાછળ 'Vinícius Jr' કે 'Bellingham' ના નામ લખેલા જોવા મળે એ હવે સામાન્ય વાત છે. આ ક્રેઝને જોઈને જ રાજ્ય સરકારે 'ખેલ મહાકુંભ'માં ફૂટબોલના રજિસ્ટ્રેશનમાં થયેલા ૩૦ ટકાના વધારાને ગંભીરતાથી લીધો છે.
જોકે, મેદાન પરની હકીકત થોડી અલગ પણ છે. ગવર્મેન્ટ હાઈસ્કૂલના મેદાનમાં હજુ પણ ફૂટબોલની પ્રોપર જાળીઓ કે કોચિંગનો અભાવ છે. એક તરફ ગ્લોબલ ક્લબ્સના ફેન બેઝ વધી રહ્યા છે, તો બીજી તરફ લોકલ ક્લબ્સને સ્પોન્સરશિપ મેળવવામાં લોઢાના ચણા ચાવવા પડે છે. સત્તાવાર આંકડાઓ મુજબ, ગુજરાતમાં રજિસ્ટર્ડ ફૂટબોલ પ્લેયર્સની સંખ્યા પાડોશી રાજ્ય મહારાષ્ટ્ર કરતા હજુ પણ ઘણી ઓછી છે.
રાજ્ય સરકારની 'શક્તિદૂત' યોજના હેઠળ એથ્લેટ્સને આર્થિક સહાય તો મળે છે, પણ ફૂટબોલ જેવી ટીમ ગેમ માટે આ રકમ અપૂરતી હોવાની ફરિયાદ પ્લેયર્સ કરી રહ્યા છે. એક સ્થાનિક કોચે જણાવ્યું કે, જો આપણે Real Madrid vs Barcelona જેવી સ્પર્ધાત્મકતા સ્થાનિક સ્તરે ઉભી કરવી હોય, તો ગ્રાસરૂટ લેવલે સ્કાઉટિંગ સિસ્ટમ મજબૂત કરવી પડશે. માત્ર મોટા સ્ટેડિયમ બનાવવાથી પ્લેયર્સ તૈયાર નહીં થાય, પણ ગલી-મહોલ્લાની રમતને પ્રોફેશનલ ટચ આપવો પડશે.
તાજેતરમાં જ સ્પોર્ટ્સ ઓથોરિટી ઓફ ગુજરાત દ્વારા જિલ્લા કક્ષાએ ફૂટબોલ કોચિંગ સેન્ટર્સને અપગ્રેડ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે રૂરલ એરિયામાં પણ ફૂટબોલની લોકપ્રિયતા વધી રહી છે. ખાસ કરીને આદિવાસી પટ્ટામાં યુવાનો નેચરલ એન્ડ્યુરન્સ ધરાવે છે, જે ફૂટબોલ માટે પાયાની જરૂરિયાત છે. સરકાર આ ટેલેન્ટને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરના એક્સપોઝર આપવાની વાતો કરી રહી છે.
બીજી બાજુ, ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર 'Real Madrid vs' ના સર્ચ વોલ્યુમમાં અમદાવાદ, સુરત અને વડોદરા મોખરે છે. યુવાનો માત્ર મેચ જોતા નથી, પણ ગેમિંગ કલ્ચરમાં પણ ફૂટબોલને પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે. આ ડિજિટલ જોશને મેદાન સુધી ખેંચી લાવવો એ જ વહીવટીતંત્ર માટે મોટો પડકાર છે. સરકારી શાળાઓમાં પીટી ટીચર્સને ફૂટબોલની ટેકનિકલ ટ્રેનિંગ આપવાનું કામ હવે એજન્ડા પર લેવામાં આવ્યું છે.
નાણાકીય પાસાની વાત કરીએ તો, ગુજરાતના સ્પોર્ટ્સ બજેટમાં આ વખતે ફૂટબોલ માટે ખાસ ફાળવણી કરવામાં આવી હોવાની ચર્ચા છે. ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ડેવલપમેન્ટ માટે કરોડોના ખર્ચે નવા પ્રોજેક્ટ્સ મંજૂર થયા છે. પરંતુ, શું આ પ્રોજેક્ટ્સ માત્ર કાગળ પર રહેશે કે પછી સાચે જ મેદાનમાં ગોલ થશે, એ જોવાનું બાકી છે. ખેલાડીઓ માટે ડાયેટ ચાર્ટથી લઈને મેડિકલ ઈન્સ્યોરન્સ સુધીની સુવિધાઓ હજુ પણ પ્રાઈવેટ એકેડેમીઓ પૂરતી જ મર્યાદિત છે.
રાજ્યમાં ફૂટબોલ પ્રત્યેના આકર્ષણનો લાભ લેવા માટે કેટલીક ઈન્ટરનેશનલ ક્લબ્સ પણ ગુજરાતમાં પોતાની એકેડેમી ખોલવા માટે સરકાર સાથે વાતચીત કરી રહી છે. જો આ ડીલ પાર પડે, તો ગુજરાતના યુવાનોને સીધું જ યુરોપિયન ફૂટબોલ મોડલ શીખવા મળી શકે છે. રિયલ મેડ્રિડ જેવી ક્લબ્સના ટ્રેનિંગ પ્રોગ્રામ્સ જો અહીં આવે, તો સ્થાનિક સ્તરે એક મોટી ક્રાંતિ આવી શકે છે.
અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) પણ પોતાના ગાર્ડન્સ અને ખુલ્લા મેદાનોમાં મિની ફૂટબોલ કોર્ટ બનાવવાનું વિચારી રહી છે. શહેરી વિસ્તારોમાં જમીનની અછત હોવાથી વર્ટિકલ સ્પોર્ટ્સ કોમ્પ્લેક્સમાં ફૂટબોલને સ્થાન આપવાની દરખાસ્ત પણ વિચારણા હેઠળ છે. આ બધું ત્યારે જ શક્ય બનશે જ્યારે લોકલ ક્લબ્સ અને પ્રાઈવેટ ઇન્વેસ્ટર્સને સરકાર તરફથી ટેક્સમાં છૂટછાટ કે સબસિડી મળશે.
રિયલ મેડ્રિડની દરેક જીત કે હાર સોશિયલ મીડિયા પર જે રીતે ચર્ચાય છે, તે દર્શાવે છે કે ફૂટબોલ હવે માત્ર પશ્ચિમના દેશોની રમત નથી રહી. ગુજરાતીઓ જે રીતે વેપારમાં ગ્લોબલ છે, તેમ હવે રમતગમતમાં પણ વૈશ્વિક પ્રવાહો સાથે જોડાઈ રહ્યા છે. આ મેન્ટાલિટી શિફ્ટને સરકારે પારખી લીધી છે અને એટલે જ હવે નીતિ-નિયમોમાં ધરખમ ફેરફારોની અપેક્ષા રખાઈ રહી છે.
આગામી મહિનાઓમાં રાજ્ય સ્તરની ફૂટબોલ લીગ શરૂ કરવાની પણ અટકળો તેજ બની છે. જો આ લીગ સફળ રહેશે, તો ગુજરાતમાંથી પણ રાષ્ટ્રીય ટીમમાં પ્રતિનિધિત્વ વધશે. અત્યારે રાજ્યના ખેલાડીઓ અન્ય રાજ્યોની ક્લબ્સ તરફથી રમવા મજબૂર છે, કારણ કે ગુજરાતમાં પોતાની કોઈ મોટી પ્રોફેશનલ ફૂટબોલ લીગ નથી. સરકાર અને ફૂટબોલ એસોસિએશન વચ્ચેનો તાલમેલ આ દિશામાં નિર્ણાયક સાબિત થશે.
છેલ્લે, રિયલ મેડ્રિડ વિરુદ્ધ કોઈપણ ટીમની મેચ હોય, ગુજરાતનો ફૂટબોલ પ્રેમી હવે માત્ર દર્શક બનીને રહેવા માંગતો નથી. મેદાનમાં ઉતરીને ગોલ કરવાની જે તમન્ના છે, તેને સિસ્ટમનો ટેકો મળે એ જરૂરી છે. સ્પોર્ટ્સ ઓથોરિટીના આગામી બુલેટિનમાં ફૂટબોલ એકેડેમીઓ માટેના નવા નોર્મ્સ જાહેર થઈ શકે છે, જે રાજ્યના હજારો ઉભરતા ખેલાડીઓનું ભવિષ્ય નક્કી કરશે.
હવે પછીના દિવસોમાં, ગુજરાત સરકાર ફૂટબોલ ટૂર્નામેન્ટ્સના આયોજન માટે કોર્પોરેટ ગૃહોને કેવી રીતે જોડે છે અને ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર સુવિધાઓ કેટલી ઝડપથી પહોંચાડે છે, તેના પર સૌની મીટ મંડાયેલી છે. રિયલ મેડ્રિડના ક્રેઝને રાજ્યના ખેલ જગતમાં કેવી રીતે કન્વર્ટ કરવામાં આવે છે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. શું ગુજરાત ભારતનું નવું ફૂટબોલ હબ બની શકશે? એ તો આવનારો સમય જ કહેશે, પણ શરૂઆત ચોક્કસ થઈ ગઈ છે.
આ દિશામાં વધુ એક મહત્વનું પગલું ભરતા, વડોદરાના સ્પોર્ટ્સ કોમ્પ્લેક્સમાં અદ્યતન 'ફૂટબોલ એનાલિટિક્સ સેન્ટર' શરૂ કરવાની દરખાસ્તને મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ કેન્દ્રનો મુખ્ય હેતુ ખેલાડીઓની રમતનું ડિજિટલ વિશ્લેષણ કરવાનો છે. રિયલ મેડ્રિડ જેવી ક્લબ્સ કેવી રીતે વીડિયો એનાલિટિક્સ અને પ્લેયર ટ્રેકિંગ ડેટાનો ઉપયોગ કરે છે, તે જ ટેકનોલોજી હવે ગુજરાતના સ્થાનિક ખેલાડીઓને ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો ડેટા-ડ્રિવન અપ્રોચ અપનાવવામાં આવશે, તો ખેલાડીઓની ક્ષમતામાં ૨૦ થી ૨૫ ટકાનો વધારો થઈ શકે છે. વડોદરા ઉપરાંત, રાજકોટમાં પણ ફીફા (FIFA) માન્યતા પ્રાપ્ત 'ફૂટબોલ હોસ્પિટાલિટી અને એકેડેમી' બનાવવાની બ્લૂપ્રિન્ટ તૈયાર કરવામાં આવી છે, જેમાં અંદાજે ૧૦૦ કરોડનું રોકાણ ખાનગી ભાગીદારો દ્વારા કરવામાં આવશે.
બીજી તરફ, સુરતના યુવા ખેલાડીઓ માટે 'સ્કૂલ-ટુ-સ્ટેડિયમ' પ્રોગ્રામ શરૂ કરવાનું આયોજન છે. આ પ્રોગ્રામનો હેતુ પ્રાથમિક શાળાઓમાંથી જ ફૂટબોલની પ્રતિભાઓને ઓળખીને તેમને પ્રોફેશનલ ટ્રેનિંગ માટે તૈયાર કરવાનો છે. સુરતમાં રહેતા અને યુરોપિયન ફૂટબોલના ક્રેઝમાં ડૂબેલા યુવાનોનું માનવું છે કે, જો તેઓને યોગ્ય માર્ગદર્શન અને આધુનિક ફૂટબોલ બૂટ્સ તથા અન્ય કીટ પૂરી પાડવામાં આવે, તો તેઓ આગામી પાંચ વર્ષમાં ઈન્ડિયન સુપર લીગ (ISL) માં ગુજરાતનું પ્રતિનિધિત્વ કરી શકે છે. હાલમાં, રાજ્યની અડધો ડઝન યુનિવર્સિટીઓએ પણ ફૂટબોલને પોતાની સ્પોર્ટ્સ સ્કોલરશિપમાં પ્રાથમિકતા આપી છે, જે એક સકારાત્મક સંકેત છે.
જોકે, પડકારો હજુ પણ કાયમ છે. ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં રમતનાં મેદાનોના અતિક્રમણ અને જાળવણીના અભાવે ઘણા યુવાનો રમતથી વિમુખ થઈ રહ્યા છે. કચ્છ અને બનાસકાંઠા જેવા સરહદી જિલ્લાઓમાં ટેલેન્ટનો ભંડાર હોવા છતાં, ત્યાંના યુવાનોને મોટા શહેરોમાં આવવા માટે આર્થિક સંઘર્ષ કરવો પડે છે. આ બાબતે સ્પોર્ટ્સ ઓથોરિટીના અધિકારીઓ કહે છે કે, આગામી બજેટમાં આદિવાસી અને સરહદી વિસ્તારો માટે 'મોબાઇલ ફૂટબોલ ટ્રેનિંગ યુનિટ્સ' શરૂ કરવામાં આવશે. આ યુનિટ્સ ગામડે-ગામડે જઈને કોચિંગ અને જરૂરી સામગ્રી પૂરી પાડશે. આ નવી પહેલથી ખેલાડીઓને તેમના ઘરઆંગણે જ પ્રોફેશનલ માહોલ મળવાની આશા બંધાઈ છે.
આ ઉપરાંત, ફૂટબોલના માર્કેટિંગ પાસાને ધ્યાનમાં લેતા, અમદાવાદમાં 'ફૂટબોલ એક્સ્પો' યોજવાની પણ યોજના છે. આ એક્સ્પોમાં રિયલ મેડ્રિડ જેવી વિશ્વસ્તરીય ક્લબ્સ સાથે કેવી રીતે જોડાણ કરી શકાય અને તેમના 'ફૂટબોલ ફિલોસોફી'ને સ્થાનિક કોચિંગમાં કેવી રીતે વણી શકાય, તેના પર વિશેષ ચર્ચા-સત્ર યોજાશે. આ પ્રકારના પ્રયાસો ગુજરાતને માત્ર એક કન્ઝ્યુમર સ્ટેટ તરીકે જ નહીં, પણ એક 'પ્રોડ્યુસર ઓફ ટેલેન્ટ' સ્ટેટ તરીકે પ્રસ્થાપિત કરશે. સ્થાનિક સ્તરે રમાતી રવિવારની લીગમાં પણ હવે પ્રેક્ષકોની સંખ્યા વધી રહી છે, જે સૂચવે છે કે ગુજરાતમાં ફૂટબોલ એક ગંભીર રમત તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. જ્યારે ગલીમાં રમતું બાળક ગોલ કર્યા પછી 'હલા મડ્રિડ' ના નારા લગાવે છે, ત્યારે તે માત્ર એક મેચનો ઉત્સાહ નથી હોતો, પરંતુ એક નવી પેઢીના સપનાઓનું પ્રતિબિંબ હોય છે. હવે બસ જરૂર છે એક મજબૂત સિસ્ટમની, જે આ સપનાઓને મેદાનથી આગળ વધીને વિશ્વસ્તરીય સ્ટેડિયમ સુધી પહોંચાડી શકે. આગામી સમયમાં, ખેલ જગતના નિષ્ણાતો ગુજરાતના આ બદલાતા ફૂટબોલ પરિદ્રશ્યને ખૂબ જ કુતૂહલથી નિહાળી રહ્યા છે અને એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે સરકારના આ નવા નિર્ણયો ફૂટબોલને ક્રિકેટની સમાંતર લોકપ્રિયતા અપાવવામાં સફળ રહેશે.
આ બદલાતા સમીકરણોમાં, સ્થાનિક વેપારી મંડળો અને ચેમ્બર ઓફ કોમર્સ પણ હવે ફૂટબોલને સ્પોન્સરશીપ માટે એક આકર્ષક માધ્યમ તરીકે જોઈ રહ્યા છે. અમદાવાદના સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ પર સાંજના સમયે થતા ફૂટબોલ પ્રેક્ટિસ સેશન્સમાં યુવાનોની વધતી સંખ્યા એ વાતની સાક્ષી છે કે, હવે રમત માત્ર મનોરંજન નથી પણ એક જીવનશૈલી બની રહી છે. ખેલાડીઓનું માનવું છે કે રિયલ મેડ્રિડ જેવી ક્લબ્સની રમત જોવાથી તેમની ટેકનિકલ સમજ વધી છે. ફ્લોર પાસિંગ, હાઈ-પ્રેસિંગ અને કાઉન્ટર-એટેકિંગ સ્ટ્રેટેજી જેવા શબ્દો હવે સ્થાનિક કોચિંગ ક્લાસીસમાં સામાન્ય થઈ ગયા છે. આ માત્ર ભાષાકીય પરિવર્તન નથી, પરંતુ રમતના સ્તરમાં આવતા બદલાવની નિશાની છે.
વધુમાં, જૂનાગઢ અને જામનગરના જૂના સ્પોર્ટ્સ ક્લબોનું નવિનીકરણ કરવાનું કામ પણ શરૂ થઈ ચૂક્યું છે. અહીંની પિચોને હવે આધુનિક ગ્રેસ-લેવલ સ્ટાન્ડર્ડ મુજબ તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે, જેથી ઈજાઓનું પ્રમાણ ઘટે. રાજ્યના શિક્ષણ વિભાગ સાથે મળીને એવી યોજના બનાવવામાં આવી રહી છે કે દરેક સરકારી માધ્યમિક શાળામાં અઠવાડિયામાં એકવાર પ્રોફેશનલ ફૂટબોલ કોચ વિઝિટ કરશે. આ પ્રકારની વ્યવસ્થાથી તળિયાના સ્તરે રહેલા ખેલાડીઓને ઓળખવાનું કામ સરળ બનશે.
આ આખા માળખામાં સૌથી મહત્વનો પાસો 'ફૂટબોલ કલ્ચર'નો વિકાસ છે. અમદાવાદમાં જે રીતે રિયલ મેડ્રિડની મેચોના સમયે સ્ક્રીનિંગ ઈવેન્ટ્સ યોજાય છે, તેમાં હવે આખું શહેર જાણે એક અલગ ઉત્સાહમાં હોય છે. આ જોશને માત્ર ટીવી જોવા પૂરતો મર્યાદિત ન રાખતા, તેને ફિલ્ડ પર લાવવા માટે અનેક ખાનગી ક્લબ્સ હવે સક્રિય થઈ છે. ટૂંકમાં, ગુજરાતમાં ફૂટબોલની ગાડી હવે પાટા પર આવી ગઈ છે અને તેનો વેગ આગામી વર્ષોમાં રાજ્યને દેશનું ફૂટબોલનું પાવરહાઉસ બનાવવાની ક્ષમતા રાખે છે. દરેક ગોલની પાછળ એક આશા છે, અને દરેક હારની પાછળ એક શીખ છે. આ માનસિકતા સાથે ગુજરાતી યુવાનો હવે વિશ્વના ફૂટબોલ નકશા પર પોતાની જગ્યા બનાવવા માટે સંપૂર્ણ રીતે સજ્જ છે.
written by www.afoxtv.com
ટિપ્પણીઓ
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો